استاندارد آلایندگی d,v,، یکی از مهمترین تلاشهای هماهنگ در سطح جهانی برای کنترل آلایندههای تولید شده توسط خودروها و بهبود کیفیت هوا است. این استانداردها که توسط اتحادیه اروپا تدوین و اجرا شدهاند، از سال ۱۹۹۲ تاکنون همواره در حال تحول بودهاند و هدف اصلی آنها کاهش تأثیرات مخرب زیستمحیطی و انسانی آلایندههای خروجی از خودروها است. با افزایش آگاهی جهانی نسبت به بحرانهای زیستمحیطی، این استانداردها علاوه بر این که به الگویی برای سایر کشورها تبدیل شدهاند، در تحول فناوریهای خودروسازی و مصرف انرژی نیز به شدت موثر بودهاند.
آغاز ماجرا؛ تولد یورو ۱
در سال ۱۹۹۲، اولین نسخه از استانداردهای یورو با نام یورو ۱ به عرصه قوانین وارد شد. در این مرحله، اروپا تصمیم گرفت گامی مهم برای مقابله با آلودگی هوا بردارد. مهمترین ویژگی یورو ۱، اجباری شدن استفاده از مبدلهای کاتالیزور و بنزین بدون سرب بود. این اقدامات، تحولی عظیم در صنعت خودرو ایجاد کردند و تولیدکنندگان خودرو را وادار کردند تا سیستمهای احتراق و خروجی خود را اصلاح کنند.
از نظر عددی، یورو ۱ محدودیتهای جدیدی برای آلایندهها تعیین کرد؛ میزان مجاز مونواکسید کربن (CO) به ۲.۷۲ گرم در کیلومتر و ترکیبی از هیدروکربنها و اکسید نیتروژن (HC + NOx) به ۰.۹۷ گرم در کیلومتر کاهش یافت. این گام اولیه، اگرچه ساده به نظر میرسید، اما پایهای محکم برای استانداردهای سختگیرانهتر آینده بنا نهاد.
جهش به یورو ۲؛ آغاز رقابت برای پاکتر شدن
تنها چهار سال پس از استاندارد آلایندگی یورو ۱، نسخه دوم با نام یورو ۲ در سال ۱۹۹۶ معرفی شد. این نسخه، راهکارهای جدیتر در کاهش آلایندهها بود و خودروسازان را به تطبیق بیشتر با معیارهای زیستمحیطی سوق داد.
در این مرحله، میزان مجاز مونواکسید کربن به ۲.۳۵ گرم در کیلومتر و هیدروکربنها و اکسید نیتروژن به ۰.۵۵ گرم در کیلومتر کاهش یافت. یورو ۲ نه تنها صنعت خودرو را به فناوریهای پیشرفتهتری هدایت کرد، بلکه نشان داد که استانداردهای آلایندگی یورو برنامهای پویا و بلندمدت هستند که نمیتوان با اقدامات موقتی و کوتاهمدت به آن پاسخ
یورو ۳؛ تفکیک دیزل و بنزین
سال ۲۰۰۰، ورود نسخه سوم استانداردهای یورو به میدان، تغییری مهم در روند کنترل آلایندگی خودروها ایجاد کرد. یورو ۳، برای اولین بار، تفاوت بین موتورهای بنزینی و دیزلی را به رسمیت شناخت و محدودیتهای جداگانهای برای هر یک اعمال کرد. این اقدام، خودروسازان را به بازنگری جدی در فناوریهای خود واداشت.
برای موتورهای بنزینی، میزان مجاز مونواکسید کربن ۲.۳۵ گرم در کیلومتر تعیین شد، در حالی که هیدروکربنها و اکسید نیتروژن به ترتیب به ۰.۲۰ و ۰.۱۵ گرم در کیلومتر محدود شدند. از سوی دیگر، موتورهای دیزلی با محدودیت ۰.۵۶ گرم برای مونواکسید کربن، ۰.۱۳ گرم برای هیدروکربنها و ۰.۵۰۰ گرم برای اکسید نیتروژن مواجه شدند.
این تفکیک، نشاندهنده درک عمیقتر از تأثیرات زیستمحیطی مختلف انواع سوختها بود و آغازگر بحثهای جدی در مورد جایگاه خودروهای دیزلی در آینده شد.
یورو ۴؛ مرزهای جدید برای هوای پاکتر
با گذشت پنج سال، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۵ با معرفی استاندارد آلایندگی یورو ۴ گامی بلندتر در مسیر کاهش آلایندگی خودروها برداشت. در این مرحله، معیارهای آلایندگی بهطور چشمگیری سختگیرانهتر شدند و صنایع خودروسازی را به تغییرات عمده در طراحی و تولید خودروهای خود واداشتند.
در این نسخه، موتورهای بنزینی موظف شدند خروجی مونواکسید کربن خود را به ۱.۰۰ گرم در کیلومتر کاهش دهند. میزان هیدروکربنها به ۰.۱۰۰ و اکسید نیتروژن به ۰.۰۸۰ گرم در کیلومتر محدود شد. برای موتورهای دیزلی نیز، استانداردهای مشابهی وضع گردید، با این تفاوت که این موتورها همچنان با چالش بیشتری برای کنترل آلایندههای خاص مانند ذرات معلق مواجه بودند.
یورو ۴ خودروسازان را به سرمایهگذاریهای گسترده در فناوریهایی مانند فیلترهای ذرات معلق (DPF) و سیستمهای تزریق سوخت پیشرفته ترغیب کرد و همچنین توانست آگاهی عمومی را درباره تأثیرات زیستمحیطی خودروها نیز بیشتر کند.
یورو ۵ (۲۰۱۱): راهبردها هر مرتبه پیشرفتهتر میشوند!
در سال ۲۰۱۱، استاندارد آلایندگی یورو ۵ معرفی شد و مرحلهای جدید در کاهش آلایندگی خودروها آغاز گردید. این استاندارد، با هدف کاهش چشمگیر آلایندههای خروجی، بهبود کیفیت هوا و مقابله با اثرات زیانبار آلایندهها بر سلامت عمومی طراحی شد.
در یورو ۵، تمرکز اصلی بر کاهش اکسید نیتروژن (NOx) و ذرات معلق (PM) بود که نقش مهمی در آلودگی هوا و بیماریهای تنفسی دارند. میزان مجاز مونواکسید کربن برای موتورهای بنزینی و دیزلی همچنان در سطح یورو ۴ باقی ماند، اما کاهش در اکسید نیتروژن و سایر آلایندهها محسوس بود:
موتورهای بنزینی:
- مونواکسید کربن (CO): ۱.۰۰ گرم در کیلومتر.
- هیدروکربنها: ۰.۱۰۰ گرم در کیلومتر.
- اکسید نیتروژن (NOx): ۰.۰۶۰ گرم در کیلومتر.
موتورهای دیزلی:
- مونواکسید کربن (CO): ۰.۵۶ گرم در کیلومتر.
- هیدروکربنها: ۰.۱۳ گرم در کیلومتر.
- اکسید نیتروژن (NOx): ۰.۱۸۰ گرم در کیلومتر.
خصوصیت اصلی یورو 5، معرفی و گسترش فناوریهای جدید مانند فیلترهای ذرات معلق (DPF) بود. این فیلترها توانستند بهطور مؤثر ذرات ریز معلق در هوای خروجی را کاهش دهند و تأثیر مهمی بر کیفیت هوای شهرها داشته باشند.
یورو ۶ (۲۰۱۴): بالاترین استاندارد در زمان خود
در سال ۲۰۱۴، استاندارد آلایندگی یورو ۶ در همان سال سختگیرانهترین استاندارد آلایندگی در جهان معرفی شد. این نسخه به طور خاص بر کاهش بیشتر اکسید نیتروژن (NOx) در خودروهای دیزلی و بنزینی و همچنین ذرات معلق تمرکز داشت. قوانین یورو ۶، سازندگان خودرو را ملزم کرد تا فناوریهای پیشرفتهتری مانند سیستمهای کاهش کاتالیزوری انتخابی (SCR) و بهبود فیلترهای ذرات معلق را بهکار گیرند.
میزان آلایندگی مجاز در یورو ۶ به شرح زیر تعیین شد:
موتورهای بنزینی:
- مونواکسید کربن (CO): ۱.۰۰ گرم در کیلومتر.
- هیدروکربنهای غیرمتان (NMHC): ۰.۰۶۸ گرم در کیلومتر.
- اکسید نیتروژن (NOx): ۰.۰۶۰ گرم در کیلومتر.
- ذرات معلق (PM): ۰.۰۰۵ گرم در کیلومتر.
موتورهای دیزلی:
- مونواکسید کربن (CO): ۰.۵۰ گرم در کیلومتر.
- هیدروکربنها و اکسید نیتروژن (HC+NOx): ۰.۱۷۰ گرم در کیلومتر.
- اکسید نیتروژن (NOx): ۰.۰۸۰ گرم در کیلومتر.
- ذرات معلق (PM): ۰.۰۰۵ گرم در کیلومتر.
تفاوتهای بارز میان استانداردهای یورو چیست؟
یکی از ویژگیهای قابل توجه استانداردهای یورو، روند پیوسته و تدریجی کاهش آلایندهها است. با هر نسخه جدید، قوانین سختگیرانهتر شده و میزان مجاز آلایندهها کاهش یافته است.
به عنوان مثال، میزان اکسید نیتروژن (NOx) در خودروهای دیزلی از ۰.۵۰۰ گرم در کیلومتر در یورو ۳ به ۰.۰۸۰ گرم در کیلومتر در یورو ۶ رسیده است. این تغییرات، خودروهای دیزلی را به سمت پاکتر شدن سوق داده و توسعه فناوریهای جدیدی همچون SCR را الزامی کرده است.
استانداردهای آلایندگی در سایر نقاط جهان
استاندارد آلایندگی یورو، تأثیرات گستردهای فراتر از اروپا داشته و الگویی برای بسیاری از کشورهای جهان شده است. با این حال، مناطق مختلف، قوانین خاص خود را نیز طراحی کردهاند:
- استانداردهای EPA (آمریکا):
- استانداردهای زیستمحیطی در ایالات متحده توسط آژانس حفاظت محیطزیست (EPA) تنظیم میشود. این استانداردها در برخی موارد سختگیرانهتر از یورو هستند؛ بهویژه در کنترل اکسید نیتروژن (NOx) و ذرات معلق (PM).
- فناوریهای موردنیاز مشابه استانداردهای یورو است؛ از جمله استفاده از SCR و DPF.
- استانداردهای Bharat Stage (هند):
- هند از استانداردهای آلایندگی BS استفاده میکند که از یورو الگوبرداری شده است. BS VI، معادل یورو ۶، در سال ۲۰۲۰ در هند به اجرا درآمد و تحول عظیمی در صنعت خودروسازی این کشور ایجاد کرد.
- استانداردهای آلایندگی چین:
- China VI، که معادل یورو ۶ است، با محدودیتهای بیشتر برای ذرات معلق و اکسید نیتروژن طراحی شده و بهعنوان یکی از سختگیرانهترین استانداردهای جهانی شناخته میشود.
مقایسه بین استانداردهای جهانی
| ویژگیها | یورو ۶ | EPA Tier 3 | China VI |
| میزان NOx (دیزلی) | ۰.۰۸ g/km | ۰.۰۷ g/km | ۰.۰۶ g/km |
| میزان PM (دیزلی) | ۰.۰۰۵ g/km | ۰.۰۰۳ g/km | ۰.۰۰۴ g/km |
| فناوری موردنیاز | SCR، DPF | SCR، DPF | SCR، DPF |
| تمرکز بر سوخت | گوگرد پایین | گوگرد پایین | گوگرد پایین |
چشمانداز آینده: حرکت به سوی آلایندگی صفر
در حالی که استاندارد آلایندگی یورو ۶ همچنان در بسیاری از کشورها اجرا میشود، اتحادیه اروپا به دنبال معرفی یورو ۷ است. این نسخه، با تمرکز بر کاهش آلایندههای گلخانهای و افزایش پایداری محیط زیست، احتمالاً سختگیرانهتر از نسخههای پیشین خواهد بود.
همچنین، با رشد فناوریهای نوین مانند خودروهای برقی و سوختهای هیدروژنی، استانداردهای آینده به سمت کاهش کامل آلایندگی و رسیدن به آلایندگی صفر (Zero Emissions) حرکت میکنند. در این مسیر، همکاری جهانی میان دولتها، صنایع و مصرفکنندگان برای دستیابی به هوایی پاکتر و زمین پایدارتر لازم خواهد بود.
چالشهای اجرای استانداردهای آلایندگی به شرح زیر است:
- هزینه بالای فناوری: تجهیز خودروها به فناوریهای پیشرفته هزینههای تولید را افزایش میدهد.
- کیفیت سوخت: دسترسی به سوختهای باکیفیت برای اجرای این استانداردها ضروری است.
- نظارت و اجرای قوانین: بسیاری از کشورها با چالشهایی در زمینه اجرای موثر این استانداردها مواجه هستند.
نتیجهگیری
استاندارد آلایندگی، ابزاری اساسی در کنترل انتشار آلایندهها از وسایل نقلیه هستند. هرچند اجرای این استانداردها با چالشهایی همراه است، اما تاثیرات مثبت آنها بر کیفیت هوا و کاهش آلودگی غیرقابل انکار است. تطابق فناوری و نظارت دقیق، کلید موفقیت در اجرای این استانداردها خواهد بود.
استاندارد آلایندگی یورو تنها یک گام از مسیر طولانی بهسوی آلایندگی صفر بهشمار میآید. آینده صنعت خودروسازی، با تمرکز بر خودروهای الکتریکی، سوختهای جایگزین و استفاده گسترده از انرژیهای تجدیدپذیر، در حال تغییر است. با برنامهریزی برای معرفی یورو ۷ و اهداف بلندپروازانه زیستمحیطی، اتحادیه اروپا همچنان نقش رهبری خود را در پیشبرد پایداری و هوای پاک حفظ خواهد کرد.


4 پاسخ
خیلی عالی
عجب مطلب کاملی بود! همیشه برام سوال بود که تفاوت یورو ۴ و ۶ دقیقا چیه. ولی اینجا خیلی دقیق و واضح توضیح داده شده. به نظرم صنعت خودرو تو این سال ها پیشرفت زیادی کرده، اما هنوز جای کار داره.
خیلی خوب توضیح دادین روند پیشرفت استاندارد های یورو رو. مرسی
خیلی جالبه که چین و هند هم استاندارد هایی مشابه یورو ۶ دارن من فکر میکردم فقط تو اروپا اجرا میشه
راستی اون جدول مقایسه ای خیلی کاربردی بود